25/08/2026
Tên sách: Thu Bồn tác phẩm – Tập 1: Thơ, trường ca
Tác giả: Thu Bồn
Tuyển chọn: Ngô Thảo
Nhà xuất bản: Nhà xuất bản Văn học
Năm xuất bản: 2021
Nơi xuất bản: Hà Nội
Thể loại: Thơ – trường ca
Bộ sách: Thu Bồn tác phẩm
Ngôn ngữ: Tiếng Việt
Khổ: 21 cm theo thư mục thư viện
Số trang: Có nguồn thư viện ghi 539 trang; một thư mục khác hiển thị 943 trang, vì vậy khi lập biên mục chính thức cần đối chiếu trực tiếp trang tên sách/trang bản quyền của chính bản đang lưu giữ.
II. GIỚI THIỆU CHI TIẾT VỀ CUỐN SÁCH
Trong nền thơ Việt Nam hiện đại, Thu Bồn là một tác giả có cuộc đời và sáng tác gắn sâu với chiến tranh, đất nước và những biến động lớn của thế kỷ XX. Tên thật của ông là Hà Đức Trọng (1935–2003). Ông hoạt động ở nhiều thể loại, từ thơ, trường ca đến truyện ngắn, tiểu thuyết và tiểu luận.
Thu Bồn tác phẩm – Tập 1: Thơ, trường ca có ý nghĩa như một công trình nhìn lại phần di sản thi ca của tác giả. Đây là Tập 1 trong bộ Thu Bồn tác phẩm, được Ngô Thảo tuyển chọn và Nhà xuất bản Văn học ấn hành năm 2021. Các tập khác của bộ tiếp tục giới thiệu truyện ngắn, tiểu luận và tiểu thuyết, cho thấy mục tiêu xây dựng một bộ sưu tập tương đối toàn diện về di sản Thu Bồn.
Điểm đặc biệt khi tiếp cận Thu Bồn là mối quan hệ giữa người viết và người trong cuộc. Ông không đứng ngoài chiến tranh để tưởng tượng về chiến tranh. Những trải nghiệm của một người đã sống qua các giai đoạn lịch sử dữ dội tạo cho sáng tác một nền hiện thực trực tiếp.
Trong di sản của Thu Bồn, trường ca là một phương diện đáng chú ý. Trường ca cho phép nhà thơ mở rộng không gian và thời gian hơn thơ trữ tình ngắn, kết hợp câu chuyện cá nhân với cộng đồng, hiện tại với lịch sử, con người cụ thể với số phận dân tộc. Chính vì thế, việc Tập 1 đặt thơ và trường ca cạnh nhau giúp người đọc nhận diện tương đối đầy đủ hai phương diện quan trọng trong thế giới thi ca của ông.
Một trong những tác phẩm gắn với tên tuổi Thu Bồn là Bài ca chim Chơrao. Nhưng giá trị của tuyển tập không nằm ở việc nhắc lại một vài tác phẩm quen thuộc. Ý nghĩa lớn hơn là đặt những sáng tác thuộc nhiều thời điểm cạnh nhau để người đọc có thể theo dõi cả hành trình thơ.
Chiến tranh trong văn chương Thu Bồn không chỉ là tiếng súng và trận đánh. Đằng sau không gian lớn của lịch sử còn là con người, quê hương, tình yêu, ký ức, mất mát và khát vọng sống. Chính sự gặp gỡ giữa chất sử thi và cảm xúc cá nhân giúp nhiều trang thơ vượt khỏi chức năng ghi chép sự kiện.
Sau chiến tranh, người cầm bút lại phải đối diện với những vấn đề khác: ký ức, hòa bình, sự thay đổi của đời sống và cách con người nhìn lại những gì đã trải qua. Một tuyển tập có phạm vi dài tạo điều kiện để người đọc nhận diện sự chuyển động ấy rõ hơn một tác phẩm riêng lẻ.
Các tài liệu giới thiệu bộ sách cho biết công trình tập hợp sáng tác của Thu Bồn ở nhiều thể loại và còn chú ý tới những bài thơ lẻ từng đăng báo, tạp chí nhưng chưa xuất hiện trong các tập thơ trước đó. Điều này làm tăng ý nghĩa tư liệu của công trình.
Từ góc độ thư viện, đây là loại sách có giá trị ở cả hai phương diện: đọc thưởng thức và nghiên cứu. Một độc giả có thể đến với sách để đọc thơ; một sinh viên có thể dùng nó để khảo sát trường ca Việt Nam hiện đại; một nhà nghiên cứu có thể sử dụng như nguồn văn bản khi tìm hiểu Thu Bồn hoặc văn học chiến tranh.
III. NỘI DUNG VÀ NHỮNG GIÁ TRỊ NỔI BẬT
Nổi bật trước tiên là quy mô tập hợp. Tập 1 dành riêng cho thơ và trường ca, tạo nên một khối tư liệu tương đối tập trung về sáng tác thi ca của Thu Bồn.
Thứ hai là giá trị lịch sử – văn hóa. Sáng tác của một nhà thơ trải qua chiến tranh là nguồn tư liệu tinh thần giúp thế hệ sau hiểu lịch sử từ góc nhìn con người.
Thứ ba là giá trị thể loại. Thu Bồn là một tên tuổi đáng chú ý khi tìm hiểu trường ca Việt Nam hiện đại; do đó việc tập hợp thơ và trường ca trong cùng một tập tạo điều kiện thuận lợi cho nghiên cứu.
Thứ tư là giá trị văn bản học và bảo tồn. Việc đưa cả những sáng tác từng nằm rải rác trên báo chí vào công trình tuyển chọn giúp mở rộng khả năng tiếp cận di sản của tác giả.
Cuối cùng là giá trị nhân văn. Qua chiến tranh và lịch sử, điều còn lại trong văn chương không chỉ là sự kiện mà là số phận, tình cảm và phẩm giá con người.
IV. Ý NGHĨA VÀ GIÁ TRỊ THAM KHẢO
Cuốn sách có giá trị đối với nghiên cứu thơ Việt Nam hiện đại, trường ca, văn học chiến tranh và sáng tác của thế hệ nhà văn trưởng thành trong các cuộc kháng chiến.
Đối với giáo dục, tác phẩm giúp người học tiếp cận lịch sử bằng một con đường khác với sách giáo khoa lịch sử: con đường của cảm xúc và trải nghiệm nghệ thuật.
Đối với thư viện, Tập 1 nên được bảo quản và giới thiệu trong quan hệ với toàn bộ bộ Thu Bồn tác phẩm, bởi các tập sau mở rộng sang truyện ngắn, tiểu luận và tiểu thuyết.
V. ĐỐI TƯỢNG BẠN ĐỌC
Cuốn sách phù hợp với người yêu thơ; sinh viên, học viên và nghiên cứu sinh ngành Văn học; giáo viên Ngữ văn; người nghiên cứu chiến tranh trong văn học; người tìm hiểu trường ca Việt Nam; cán bộ thư viện và độc giả quan tâm đến lịch sử văn học thế kỷ XX. Đây cũng là tài liệu thích hợp cho các thư viện trường đại học, thư viện công cộng, tủ sách văn hóa – lịch sử và các hoạt động giới thiệu sách nhân những ngày kỷ niệm lịch sử.
VI. LỜI GIỚI THIỆU VÀ KHUYẾN ĐỌC
Thu Bồn tác phẩm – Tập 1: Thơ, trường ca không chỉ đưa người đọc trở lại với một nhà thơ mà còn đưa chúng ta trở lại với một phần ký ức của văn học Việt Nam thế kỷ XX. Trong những trang thơ ấy, lịch sử được nhìn từ số phận con người, chiến tranh được nhìn từ những trải nghiệm sống và đất nước hiện lên qua tình cảm của người đã đi qua nhiều biến động. Đối với người muốn tìm hiểu Thu Bồn, đây là một điểm khởi đầu quan trọng. Đối với người nghiên cứu thơ và trường ca Việt Nam hiện đại, sách là nguồn tư liệu đáng lưu ý. Và đối với bạn đọc phổ thông, đây là cơ hội đọc lại một thế hệ văn chương đã dùng chính trải nghiệm của đời mình để viết về đất nước và con người.
Ban biên tập: Nguyễn Văn Tuấn