08/11/2026
1. Thông tin biên mục
Mô tả thư mục rút gọn:
Lê Tú Anh. Đề tài tha hương trong văn xuôi Việt Nam đầu thế kỷ XXI: Chuyên luận. — Hà Nội: Hội Nhà văn, 2019. — 13,5 × 20,5 cm.
ISBN: 978-604-977-465-2.
2. Giới thiệu sách
Rời quê hương để sống trên một miền đất khác, con người không chỉ thay đổi nơi cư trú mà còn đối diện với những thử thách trong đời sống và tinh thần. Nỗi nhớ quê nhà, hành trình thích nghi, cảm giác cô đơn và nhu cầu tìm kiếm ý nghĩa tồn tại đã trở thành chất liệu của nhiều sáng tác văn học. Chuyên luận Đề tài tha hương trong văn xuôi Việt Nam đầu thế kỷ XXI của Lê Tú Anh tiếp cận những vấn đề ấy qua việc nghiên cứu một mảng sáng tác về cuộc sống của người Việt ở nước ngoài.
Theo phần giới thiệu tác giả in trong sách, Lê Tú Anh sinh năm 1972 tại Thanh Hóa, là Phó Giáo sư, Tiến sĩ, giảng viên cao cấp Trường Đại học Hồng Đức. Cuốn sách được Nhà xuất bản Hội Nhà văn xuất bản năm 2019, tiếp nối mối quan tâm nghiên cứu của tác giả đối với văn xuôi Việt Nam.
Trong phần dẫn nhập, tác giả làm rõ phạm vi khảo sát: công trình tập trung vào những tác phẩm văn xuôi thể hiện đề tài tha hương và cuộc sống của người Việt ở nước ngoài, không đặt mục tiêu nghiên cứu toàn bộ văn học Việt Nam ở hải ngoại. Nguồn tư liệu chính là các tác phẩm viết bằng tiếng Việt của những người Việt đã hoặc đang sống ở nước ngoài, được đăng trên báo, tạp chí trong nước hoặc do các nhà xuất bản trong nước ấn hành. Ở những trường hợp cần thiết, phạm vi tư liệu được mở rộng để phục vụ việc nghiên cứu. Về thể loại, chuyên luận chủ yếu khảo sát tiểu thuyết và truyện ngắn.
Nội dung sách được triển khai thành bốn chương. Chương thứ nhất, “Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề”, xem xét tình hình nghiên cứu ở ngoài nước và trong nước. Trong mỗi phạm vi, tác giả phân biệt các nghiên cứu về văn học hải ngoại Việt Nam nói chung với những nghiên cứu trực tiếp về đề tài tha hương trong văn học Việt Nam đầu thế kỷ XXI. Cách tổ chức này giúp người đọc nhận biết nền tảng nghiên cứu mà chuyên luận kế thừa và vấn đề được lựa chọn để tiếp tục khảo sát.
Chương thứ hai tìm hiểu điều kiện phát triển của mảng văn xuôi về đề tài tha hương. Các nội dung được đặt trong mối liên hệ với thành tựu văn học truyền thống, từ thời kỳ trung đại, cận hiện đại đến giai đoạn sau năm 1975 và hết thế kỷ XX. Đồng thời, chương sách xem xét bối cảnh đất nước đổi mới, hội nhập trong thời đại toàn cầu hóa, đường lối đối ngoại rộng mở, các phong trào di dân tự nguyện, sự cởi mở trong tâm thế người viết và sự quan tâm từ phía Hội Nhà văn.
Chương thứ ba tập trung vào hình tượng con người tha hương, với ba phương diện chính: con người dấn thân, con người hoài niệm và con người cô đơn. Qua các đề mục, người đọc có thể nhận thấy những vấn đề được tác giả chú ý: các cú sốc trên hành trình dấn thân; sự thay đổi để thích nghi; quá trình tìm ý nghĩa của tồn tại; hoài niệm về cố hương và quá khứ; cảm giác xa lạ, lạc lõng, thiếu tình thân và thiếu quê hương. Đây là phần nội dung hướng sự quan tâm vào những trạng thái tinh thần và lựa chọn sống của con người nơi đất khách.
Chương thứ tư nghiên cứu các xu hướng thể hiện đề tài tha hương, đặt ra hai hướng khảo sát: “đối thoại” với cộng đồng Việt gắn với lối viết truyền thống và “đối thoại” với thế giới gắn với lối viết hậu hiện đại. Từ hình tượng nhân vật và những vấn đề của đời sống xa xứ, chuyên luận tiếp tục hướng đến cách thức thể hiện trong văn chương, mối quan hệ giữa đối tượng đối thoại và lối viết.
Với bố cục từ lịch sử nghiên cứu, điều kiện phát triển đến hình tượng con người và các xu hướng thể hiện, cuốn sách cung cấp một hướng tiếp cận có hệ thống đối với đề tài tha hương trong văn xuôi Việt Nam đầu thế kỷ XXI. Đây là tài liệu tham khảo dành cho giảng viên, sinh viên, người nghiên cứu văn học và bạn đọc quan tâm đến văn chương viết về người Việt xa xứ, nỗi nhớ quê nhà cùng những trải nghiệm thích nghi trong môi trường sống mới.
Biên soạn bài giới thiệu: Nguyễn Văn Tuấn