08/11/2026
1. Thông tin biên mục
Mô tả thư mục rút gọn:
Nguyễn Thị Thúy. Không gian di sản văn hóa thế giới thành Tây Đô từ cuối thế kỷ XIV đến giữa thế kỷ XIX: Sách chuyên khảo / Nguyễn Thị Thúy. — Hà Nội: Khoa học xã hội, 2020.
2. Giới thiệu sách
Không gian di sản văn hóa thế giới thành Tây Đô từ cuối thế kỷ XIV đến giữa thế kỷ XIX của PGS.TS. Nguyễn Thị Thúy là công trình chuyên khảo về vùng đất Tây Đô trong mối quan hệ với sự hình thành, tồn tại và những ảnh hưởng của thành nhà Hồ. Với phạm vi thời gian từ cuối thế kỷ XIV đến giữa thế kỷ XIX, cuốn sách tìm hiểu vùng đất này trên các phương diện địa lý, dân cư, ruộng đất, kinh tế, chính trị, xã hội và văn hóa.
Trong lời nói đầu, tác giả đặt vấn đề nghiên cứu thành Tây Đô gắn với không gian văn hóa bao quanh di sản. Việc xây thành, dời đô và những biến đổi của vùng đất được lựa chọn làm kinh đô mới là những nội dung quan trọng để tìm hiểu giá trị lịch sử, văn hóa của Tây Đô. Cách tiếp cận ấy đưa người đọc từ công trình thành đá đến đời sống của một vùng đất, nơi các yếu tố tự nhiên, cộng đồng dân cư và hoạt động kinh tế, văn hóa cùng tham gia tạo nên diện mạo lịch sử.
Theo lời tác giả, cuốn sách được biên soạn trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu của các học giả trong và ngoài nước, chủ yếu dựa vào những nghiên cứu của bản thân, gồm luận án tiến sĩ sử học đã bảo vệ năm 2009, các đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ, cấp tỉnh cùng một số tài liệu được bổ sung, thẩm định. Ngoài lời nói đầu, mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo, nội dung chính được tổ chức thành bốn chương.
Chương một, “Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và lịch sử hình thành”, trình bày vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và hệ thống giao thông của vùng đất Tây Đô. Chương này đồng thời tìm hiểu quá trình hình thành dân cư và làng xã, việc khai phá đất đai, thành phần dân tộc, phân bố dân cư và những thay đổi hành chính qua các thời kỳ. Nội dung về việc xây thành, dời đô đặt vùng đất An Tôn trong bối cảnh xã hội Đại Việt cuối thế kỷ XIV, đầu thế kỷ XV, từ đó xem xét quá trình An Tôn trở thành Tây Đô.
Chương hai, “Ruộng đất và kinh tế”, khảo sát các giai đoạn từ năm 1398 đến năm 1407, từ năm 1407 đến thế kỷ XVIII và nửa đầu thế kỷ XIX. Đối với nửa đầu thế kỷ XIX, mục lục phân chia thành những nội dung cụ thể về ruộng đất, nông nghiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp. Qua cách tổ chức này, người đọc có thể theo dõi đời sống kinh tế của vùng đất trong tiến trình lịch sử, gắn với những biến chuyển sau khi Tây Đô được lựa chọn làm kinh đô.
Chương ba, “Chính trị – xã hội”, tiếp tục xem xét vùng đất Tây Đô theo các giai đoạn lịch sử. Ở thời kỳ từ năm 1398 đến năm 1407, sách đề cập đến cấu trúc hành chính kinh đô và sự biến đổi dân cư, làng xã. Những phần tiếp theo trình bày tình hình chính trị – xã hội từ năm 1407 đến thế kỷ XVIII và trong nửa đầu thế kỷ XIX. Đây là mạch nội dung bổ sung cho việc tìm hiểu những thay đổi về tổ chức quản lý và đời sống cộng đồng của vùng đất từng giữ vị trí kinh đô.
Chương bốn, “Đặc trưng văn hóa”, tập trung vào các phương diện tạo nên không gian văn hóa Tây Đô. Những nội dung được đặt ra gồm sự giao thoa văn hóa Việt – Mường, dấu ấn văn hóa Chăm, không gian di sản văn hóa đặc sắc, văn hóa cung đình, Phật giáo và di sản làng cổ. Chương này cho thấy hướng nghiên cứu của tác giả đối với sự đa dạng văn hóa của vùng đất, đồng thời đặt di sản thành nhà Hồ trong mối liên hệ với những di sản và truyền thống văn hóa xung quanh.
Điểm đáng chú ý của cuốn sách là sự kết nối giữa lịch sử kinh đô với lịch sử vùng đất. Thành Tây Đô được tìm hiểu trong quan hệ với môi trường tự nhiên, nguồn gốc dân cư, làng xã và những hoạt động kinh tế, văn hóa qua nhiều thời kỳ. Từ hướng tiếp cận đó, công trình góp thêm tài liệu để nhận diện những đặc trưng của Tây Đô và suy nghĩ về việc gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa của địa phương.
Cuốn sách có thể phục vụ bạn đọc quan tâm đến vương triều Hồ, thành Tây Đô, lịch sử Thanh Hóa và di sản văn hóa Việt Nam. Đồng thời, đây là tài liệu tham khảo cho việc học tập, nghiên cứu lịch sử địa phương, giúp mở rộng hiểu biết về mối quan hệ giữa một di tích với cộng đồng và không gian lịch sử – văn hóa nơi di tích tồn tại.