01/06/2026
Thanh Hóa thời kỳ 1802–1930 (Kỷ yếu hội thảo khoa học) / Ban Nghiên cứu và Biên soạn Lịch sử Thanh Hóa. – Thanh Hóa: Nhà xuất bản Thanh Hóa.
Thanh Hóa là một trong những vùng đất có bề dày lịch sử và truyền thống văn hóa lâu đời của dân tộc Việt Nam. Trong suốt tiến trình lịch sử, vùng đất này luôn giữ vị trí quan trọng về chính trị, kinh tế, quân sự và văn hóa. Cuốn sách Thanh Hóa thời kỳ 1802–1930 là tập hợp những công trình nghiên cứu được trình bày tại hội thảo khoa học nhằm làm sáng tỏ nhiều vấn đề lịch sử của địa phương trong giai đoạn từ đầu triều Nguyễn đến trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.
Giai đoạn 1802–1930 là một thời kỳ có nhiều biến động lớn đối với đất nước nói chung và Thanh Hóa nói riêng. Đây là thời kỳ triều Nguyễn xác lập quyền cai trị trên phạm vi toàn quốc, đồng thời cũng là thời kỳ thực dân Pháp từng bước xâm lược và áp đặt ách thống trị tại Việt Nam. Những biến động ấy đã tác động sâu sắc đến mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội và văn hóa của tỉnh Thanh Hóa.
Thông qua nhiều bài nghiên cứu chuyên sâu, cuốn sách đã tái hiện tương đối đầy đủ bức tranh lịch sử Thanh Hóa trong hơn một thế kỷ. Các tác giả đã tập trung làm rõ sự thay đổi của bộ máy hành chính địa phương dưới thời Nguyễn, những chính sách quản lý đất đai, thuế khóa và tổ chức xã hội. Đây là những vấn đề có ý nghĩa quan trọng giúp người đọc hiểu rõ hơn cơ cấu vận hành của xã hội Việt Nam truyền thống.
Một nội dung được quan tâm trong tác phẩm là đời sống kinh tế của nhân dân Thanh Hóa. Những nghiên cứu về nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương mại và giao thông vận tải cho thấy khả năng thích ứng và phát triển của địa phương trong bối cảnh lịch sử nhiều biến động. Qua đó phản ánh sức sống mạnh mẽ của cộng đồng cư dân xứ Thanh.
Cuốn sách cũng dành nhiều dung lượng để nghiên cứu phong trào yêu nước chống thực dân Pháp trên địa bàn tỉnh. Thanh Hóa là một trong những địa phương có truyền thống đấu tranh cách mạng mạnh mẽ với sự tham gia của nhiều sĩ phu yêu nước, các thủ lĩnh nghĩa quân và đông đảo quần chúng nhân dân. Những phong trào đấu tranh diễn ra trên địa bàn đã góp phần quan trọng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Bên cạnh giá trị lịch sử, tác phẩm còn phản ánh những nét đặc sắc về văn hóa, giáo dục và đời sống tinh thần của người dân Thanh Hóa. Những truyền thống hiếu học, lòng yêu nước và ý thức cộng đồng được hình thành và phát triển qua nhiều thế hệ đã trở thành nguồn sức mạnh nội sinh của địa phương.
Là một công trình khoa học được biên soạn công phu, Thanh Hóa thời kỳ 1802–1930 không chỉ cung cấp nguồn tư liệu quý giá cho việc nghiên cứu lịch sử địa phương mà còn góp phần làm phong phú thêm kho tàng sử liệu về lịch sử Việt Nam cận đại. Đây là tài liệu hữu ích đối với các nhà nghiên cứu, giáo viên, sinh viên và đông đảo bạn đọc quan tâm đến lịch sử Thanh Hóa.
Ban biên tập: Nguyễn Văn Tuấn