14/09/2026
BIÊN MỤC SƠ BỘ
Tác giả: Cao Kim.
Nhan đề: Viết trong lửa đạn.
Nhà xuất bản: Đại học Quốc gia Hà Nội.
Ngôn ngữ: Tiếng Việt.
Từ khóa: Báo chí chiến trường; kháng chiến chống Mỹ; ký; Việt Nam.
Thông tin đối chiếu: Thư viện tỉnh Cà Mau ghi nhận ấn bản xuất bản tại Hà Nội năm 2020, gồm 328 trang, khổ 21 cm. Chưa có trang bản quyền để xác nhận cuốn trong ảnh thuộc cùng ấn bản; ISBN chưa xác định.
LỜI GIỚI THIỆU
Viết trong lửa đạn của Cao Kim gợi ngay một câu hỏi về nghề báo: người cầm bút làm thế nào để ghi lại cuộc sống khi chính mình đang ở giữa những hiểm nguy của chiến tranh? Nhan đề đặt hoạt động viết vào một hoàn cảnh cụ thể, nơi tin tức phải đi qua những con đường gian khó trước khi đến với người đọc. Từ điểm nhìn ấy, cuốn sách mở ra một dịp tìm hiểu công việc của người làm báo chiến trường và suy ngẫm về trách nhiệm lưu giữ ký ức lịch sử.
Theo bài giới thiệu trên Znews, tác phẩm tập hợp những bài viết thuộc nhiều thể loại, từng được đăng trên báo Giải Phóng, các báo tại mặt trận và phát trên Đài phát thanh Giải Phóng. Đây là cơ sở để tiếp cận cuốn sách như một tập hợp những tiếng nói gắn với thời cuộc. Thông tin về xuất xứ các bài viết cũng nhắc người đọc chú ý đến hoàn cảnh ra đời của từng văn bản, đến mối quan hệ giữa sự việc được chứng kiến và thời điểm người viết truyền đạt sự việc ấy đến công chúng. [1]
Sức gợi của nhan đề nằm ở sự hiện diện đồng thời của ngòi bút và lửa đạn. Viết trong điều kiện ấy đòi hỏi người làm báo phải có mặt, phải quan sát, phải lựa chọn điều cần kể giữa những sự việc diễn ra dồn dập. Khi đọc, chúng ta có thể tự hỏi một chi tiết đã được ghi nhận từ vị trí nào, giọng kể hướng đến ai và điều gì khiến người viết quyết định giữ lại hình ảnh ấy. Những câu hỏi này giúp việc đọc trở nên chủ động, đồng thời làm rõ hơn mối quan hệ giữa chứng kiến và thuật lại.
Một giá trị của việc trở về với báo chí thời chiến là cơ hội nhìn lịch sử qua đời sống con người. Bên cạnh những mốc sự kiện, người đọc cần hiểu cảm giác chờ đợi, sự lựa chọn và ý thức trách nhiệm trong hoàn cảnh khó khăn. Lời giới thiệu này mời bạn đọc tìm ở từng bài viết những biểu hiện cụ thể của đời sống ấy. Chính những chi tiết được văn bản xác nhận sẽ làm cho cảm nhận về quá khứ có điểm tựa, để sự tri ân được nuôi dưỡng bằng hiểu biết về con người và công việc của họ.
Với người đang học hoặc làm báo, cuốn sách còn gợi một hướng đọc về nghề nghiệp. Có thể quan sát cách mở đầu bài viết, cách giới thiệu nhân vật, cách sắp xếp sự việc và cách người viết bộc lộ thái độ. Việc đặt những lựa chọn ấy trong điều kiện truyền thông của thời chiến sẽ giúp chúng ta hiểu vì sao một bài báo có hình thức và giọng điệu riêng. Đọc như vậy là học từ một hoàn cảnh nghề nghiệp, đồng thời giữ khả năng đánh giá thận trọng đối với từng thông tin và cách thông tin được trình bày.
Đối với bạn đọc trẻ, khoảng cách thời gian có thể khiến chiến tranh trở thành một khái niệm xa xôi. Một cuốn sách về hoạt động viết giữa chiến trường mở ra lối tiếp cận gần hơn: bắt đầu từ công việc, từ con người và từ những gì họ cố gắng truyền đạt. Khi bắt gặp địa danh hay sự kiện chưa quen thuộc, bạn đọc nên tra cứu thêm tài liệu lịch sử. Sự kết hợp giữa văn bản và tư liệu đối chiếu sẽ giúp cảm xúc được bồi đắp bằng hiểu biết, để việc đọc không dừng ở ấn tượng ban đầu.
Trong hoạt động giới thiệu sách tại thư viện, Viết trong lửa đạn có thể được đặt trong một chuyên đề về báo chí và ký ức chiến tranh. Người tham gia có thể cùng chọn một bài, xác định hoàn cảnh được nêu trong văn bản rồi trao đổi về chi tiết gây chú ý nhất. Cách tổ chức này dành chỗ cho tiếng nói của người đọc, khuyến khích họ giải thích điều mình cảm nhận bằng chính trang sách. Đó cũng là một cách thực hành đọc có căn cứ và tôn trọng lịch sử, phù hợp với các hoạt động giáo dục truyền thống.
Xin giới thiệu Viết trong lửa đạn đến những bạn đọc quan tâm đến báo chí Việt Nam, văn học viết về chiến tranh và câu chuyện của người cầm bút. Cuốn sách gợi chúng ta nghĩ đến hành trình để một sự việc trở thành lời kể, để điều từng xảy ra được giữ lại cho những người đến sau. Mở sách với sự chú ý và tinh thần đối chiếu, mỗi người có thể tìm cho mình một cách hiểu rõ hơn về trách nhiệm của người viết cũng như trách nhiệm của người tiếp nhận ký ức.
Ban biên tập: Nguyễn Văn Tuấn